نرم افزار پرسشنامه توانایی ها و مشکلات گودمن

پرسشنامه Strengths and Difficulties Questionnaire یا SDQ

این پرسشنامه توسط رابرت گودمن (Robert Goodman)، روان‌پزشک کودک و نوجوان و استاد مؤسسه روان‌پزشکی کینگز کالج لندن، در سال ۱۹۹۷ طراحی و ساخته شد. هدف از طراحی پرسشنامه SDQ ایجاد یک ابزار سنجش کوتاه و استاندارد برای غربالگری مشکلات هیجانی و رفتاری کودکان و نوجوانان ۳ تا ۱۶ سال بود که تا سن 17 سالگی حتی مورد استفاده قرار می گیرد.

این ابزار پنج  مولفه  را ارزیابی می‌کند که مولفه های مهمی در سنین کودکی و نوجوانی محسوب می شوند.

• نشانه‌های هیجانی
• مشکلات رفتاری
• بیش‌فعالی یا نقص توجه
• مشکلات ارتباط با همسالان
• رفتارهای اجتماعی مثبت

امروزه SDQ یکی از پرکاربردترین ابزارهای غربالگری سلامت روان کودکان در جهان است و نسخه‌های مختلفی دارد که می‌تواند توسط والدین، معلمان یا خود کودک/نوجوان تکمیل شود. با این حال نرم افزار کاملی در این زمینه وجود نداشته است که در این بخش به معرفی نرم افزار آن در پایان خواهیم پرداخت

در  خیلی از کشورها، مشخص شده است که کودکانی که تحت مراقبت نهادها و مراکز حمایتی(مثل بهزیستی) زندگی می‌کنند بسیار بیشتر از سایر کودکان در معرض مشکلات هیجانی و رفتاری قرار دارند. به همین دلیل، ارزیابی منظم وضعیت روحی و رفتاری این کودکان ضروری است؛ این در صورتی است که فرم های ارزیابی توسط این نهاد ها به کندی صورت می گیرد یا اصلا صورت نمی گیرد. در خیلی از مراکز هم به دلیل خیریه بودن مرکز استفاده از ابزارهای روانشناختی هم هر چند وجود دارد ولی این ابزارها گه گاهی متناسب نیستند و یا به صورت متوالی صورت نمی گیرد. ابزار اصلی برای این کار پرسشنامه SDQ است که برای هر کودک تکمیل می‌شود و نمره‌ای به نام نمره کل دشواری‌ها ارائه می‌دهد. این نمره به متخصصان کمک می‌کند تا وضعیت هیجانی کودک را بهتر درک کنند، نیازهای او را تشخیص دهند و تغییرات و پیشرفت‌های او را در طول زمان پیگیری کنند.

اگر بخواهیم نیاز های کودکان را دسته بندی کنیم می توان آن را در 5 دسته طبقه بندی کنیم

THRIVE یک چارچوب (Framework) برای درک و سازمان‌دهی خدمات سلامت روان کودکان و نوجوانان است که در کشور های دیگر از جمله انگلستان مورد استفاده قرار می گیرد. این مدل در بریتانیا طراحی شده تا به متخصصان کمک کند نیازهای روانی کودکان و نوجوانان را مورد شناسایی قرار دهند و مناسب‌ترین نوع حمایت را برای آن‌ها فراهم کنند. نکته مهم در THRIVE این است که تمرکز آن روی نیازهای واقعی کودک و خانواده است، نه صرفاً تشخیص بیماری یا شدت مشکل، که این یک مزیت از این پرسشنامه محسوب می شود

در این چارچوب، سلامت روان کودکان و نوجوانان در پنج گروه مبتنی بر نیاز دسته‌بندی می‌شود:

• Thriving (در حال رشد و سلامت): کودک یا نوجوان مشکل خاصی ندارد و هدف حفظ و تقویت سلامت روان است.
• Getting Advice (دریافت راهنمایی): مشکلات خفیف وجود دارد و فرد بیشتر به راهنمایی، اطلاعات یا حمایت کوتاه‌مدت نیاز دارد.
• Getting Help (دریافت کمک): مشکلات مشخص‌تری وجود دارد و مداخلات تخصصی‌تری لازم است.
• Getting More Help (دریافت کمک بیشتر): مشکلات پیچیده‌تر یا شدیدتر هستند و نیاز به حمایت تخصصی و طولانی‌تر وجود دارد.
• Getting Risk Support (حمایت در شرایط پرخطر): زمانی که مشکلات به طور کامل قابل درمان فوری نیستند اما لازم است خطرات مدیریت و حمایت مستمر ارائه شود.

نتایج SDQ می‌تواند همراه با چارچوب تخصصی THRIVE مورد استفاده قرار گیرد. این چارچوب بر اساس نیاز واقعی کودک طراحی شده و بر تصمیم‌گیری مشترک میان کودک، خانواده و متخصصان تاکید دارد. هدف آن این است که خدمات و حمایت‌های مناسب برای هر کودک بر اساس نیازهای فردی او انتخاب شود، نه صرفاً بر اساس تشخیص یا شدت مشکل. استفاده از SDQ در کنار چارچوب THRIVE باعث کمک بیشتر به کودکان می شود

چطور از SDQ استفاده کنیم

روند تکمیل برای کودکان و نوجوانان در کلینیک های روانشناسی و مشاوره ای مانند سایر پرسشنامه ها صورت می گیرد ولی در صورتی که مراکز نگه داری، مدارس و ارگان هایی که نیاز به پایش مستمر کودکان دارند باید دقت کنند که پرسشنامه SDQ باید حداقل در زمان ورود کودک به سیستم مراقبتی و سپس به‌صورت سالانه تکمیل شود و در صورت نیاز می‌تواند در فواصل دیگر نیز انجام گیرد. این ارزیابی باید هم‌زمان با معاینات سلامت(مثل واکسن، پرونده سلامت کودک یا قبل از مدرسه) انجام شود تا در گزارش رسمی سلامت کودک و برنامه اقدام او لحاظ گردد. همچنین نمرات SDQ باید در برنامه آموزشی فردی (PEP)، جلسات برنامه‌ریزی مراقبتی و بازبینی‌های رسمی کودک در مراقبت (CiC Review) مورد بررسی قرار گیرد. برای کودکان و نوجوانان بالای ۱۱ سال،  باید از پرسشنامه خودگزارشی  آن استفاده  شود. اگر نمره‌ای در محدوده مرزی یا بالا قرار گیرد، مدرسه و خانواده می توانند از دو فرم دیگر آن استفاده کنند. در کل این پرسشنامه با توجه به داشتن سه فرم خود گزارشی، والد یا سرپرست و معلم گزارشی می تواند به ارزیابی دقیق کودک منجر شود.

SDQ چیست؟

پرسشنامه SDQ یک ابزار تشخیصی پزشکی نیست، بلکه یک پرسشنامه کوتاه غربالگری برای بررسی وضعیت هیجانی و رفتاری کودکان و نوجوانان است. لذا در تشخیص اولیه نقش مهمی می تواند داشته باشد ولی چون یک ازمون غربالگری است نیاز به بررسی دارد. این ابزار باید در کنار گفت‌وگوهای مستقیم با کودک یا نوجوان درباره احساسات و وضعیت روانی او استفاده شود. SDQ پنج حوزه اصلی را بررسی می‌کند:

1-نشانه‌های هیجانی

2- مشکلات رفتاری

3- بیش‌فعالی یا نقص توجه

4-مشکلات ارتباط با همسالان

5- رفتارهای اجتماعی مثبت.

هدف این پرسشنامه کمک به شناسایی زودهنگام مشکلات و برنامه‌ریزی برای حمایت مناسب از کودک است.

اگرچه پرسشنامه SDQ در شناسایی رفتارهای بیرونی یا آشکار مانند مشکلات رفتاری و بیش‌فعالی ابزار مؤثری است، اما در شناسایی برخی مشکلات درونی مانند اضطراب، نگرانی‌های درونی و نیز مشکلات مربوط به روابط با همسالان دقت کمتری دارد. همچنین باید توجه داشت که نسخه خودگزارشی پرسشنامه، یعنی زمانی که کودک یا نوجوان خودش به پرسش‌ها پاسخ می‌دهد، ممکن است تحت تأثیر وضعیت هیجانی و شرایط فردی او در همان زمان تکمیل قرار گیرد.

نرم افزار پرسشنامه توانایی ها و مشکلات گودمن دارای سه فرم است که در ادامه نمونه خروجی هایی از فرم خودگزارشی نوجوان ارائه شده است

رده سنی انجام این تست 3 الی 17 سال است

در زیر برخی از صفحات ننرم‌افزار پرسشنامه توانمندی‌ها و دشواری‌ها گودمن (SDQ) – فرم خودگزارشی نوجوان  آورده شده است

نکته:

در مورد نرم‌افزار پرسشنامه توانمندی‌ها و دشواری‌ها گودمن (SDQ) – فرم خودگزارشی نوجوان – فرم معلم و سایر نرم افزارهاشما نیازی به نصب جداگانه نرم افزارها ندارید و همه نرم افزار ها در یک نرم افزار ادغام شده اند و جداگانه نصب نمی شوند و تمام خروجی ها و اطلاعات به صورت منظم در یک نرم افزار قرار داده شده است. می توانید  از طریق لینک زیر نمونه فیلمی از نرم افزار را مشاهده کنید